ترمز اضطراری هوشمند چیست و چگونه عمل می‌کند؟

ترمز اضطراری هوشمند چیست؟

عملکرد این سیستم را می‌توان مرحله‌‌ای دانست؛ مرحله اول تشخیص خطر است، سنسورهای خودرو، فاصله خودرو با موانع و سرعت را بررسی می‌کند و این اطلاعات در لحظه توسط سیستم پردازش و تحلیل می‌شوند. در این مرحله، AEB  مسیر پیش رو را پایش می‌کند و پس از شناسایی مانع یا کاربر جاده، عواملی مانند فاصله، سرعت نسبی و احتمال برخورد را مورد ارزیابی قرار می‌دهد.

در مرحله بعد هشدار صورت می‌گیرد و به راننده اطلاع می‌دهد که خطر برخورد وجود دارد. البته نحوه هشدار و ترتیب مراحل در همه سیستم‌های AEB یکسان نیست. در برخی خودروها، سیستم پیش از مداخله خودکار با هشدار صوتی، تصویری یا لرزشی راننده را متوجه خطر می‌کند. همچنین بعضی سیستم‌ها می‌توانند ترمز را برای واکنش سریع‌تر آماده کنند یا در صورت ترمزگیری ناکافی راننده، نیروی ترمز را افزایش دهند.

مرحله بعدی ترمزگیری خودکار است، جایی که در صورت عدم اقدام کافی و به‌موقع راننده برای ترمزگیری، ترمز هوشمند وارد عمل شده و به‌صورت خودکار اقدام به ترمزگیری می‌کند که در نتیجه یا سرعت خودرو کاهش می‌یابد یا به‌طور کلی متوقف خواهد شد. شدت این ترمزگیری به عواملی مانند سرعت، فاصله تا مانع و طراحی سیستم بستگی دارد. همچنین توقف کامل همیشه امکان‌پذیر نیست و در برخی شرایط AEB تنها می‌تواند سرعت و شدت برخورد را کاهش دهد.

ترمز اضطراری هوشمند در چه شرایطی فعال می‌شود؟

AEB صرفا با نزدیک‌شدن خودرو به هر مانعی ترمز نمی‌کند. سیستم ابتدا اطلاعات حسگرها را بررسی می‌کند و زمانی وارد عمل می‌شود که براساس فاصله، سرعت نسبی و مسیر حرکت، احتمال برخورد را بالا تشخیص دهد و واکنش راننده نیز برای جلوگیری از خطر کافی یا به‌موقع نباشد.

برای مثال، نزدیک‌شدن سریع به خودروی جلویی یا توقف ناگهانی آن می‌تواند شرایط مداخله AEB را فراهم کند. در خودروهای مجهز به قابلیت‌های مربوطه، ورود ناگهانی عابر پیاده یا دوچرخه‌سوار به مسیر نیز می‌تواند توسط سیستم تشخیص داده شود. برخی نسخه‌های AEB امکان تشخیص موتورسیکلت را هم دارند؛ بنابراین نوع موانع و کاربران جاده‌ای قابل‌تشخیص در همه خودروها یکسان نیست.

محدوده سرعت عملکرد AEB نیز به طراحی سیستم بستگی دارد. بعضی سیستم‌ها بیشتر برای رانندگی شهری و سرعت‌های پایین طراحی شده‌اند، درحالی‌که نمونه‌های پیشرفته‌تر می‌توانند در محدوده سرعت وسیع‌تری فعالیت کنند. برای اطلاع از محدوده عملکرد دقیق AEB هر خودرو باید به دفترچه راهنمای آن مراجعه کرد.

تفاوت ترمز اضطراری هوشمند با هشدار برخورد از جلو چیست؟

هشدار برخورد از جلو یا FCW و ترمز اضطراری هوشمند یا AEB هر دو برای کاهش خطر برخورد طراحی شده‌اند؛ اما تفاوت اصلی آن‌ها در نحوه واکنش به خطر است. FCW با بررسی مسیر پیش رو، احتمال برخورد از جلو را تشخیص می‌دهد و با هشدار صوتی، تصویری یا در برخی خودروها لرزشی، راننده را از خطر آگاه می‌کند. وظیفه اصلی این سیستم هشدار دادن است و FCW به‌تنهایی ترمزگیری خودکار انجام نمی‌دهد.

AEB یک مرحله فراتر می‌رود. این سیستم علاوه‌بر تشخیص خطر می‌تواند در صورت کافی نبودن واکنش راننده، به‌صورت خودکار ترمزگیری کند تا از برخورد جلوگیری شود یا سرعت و شدت برخورد کاهش پیدا کند. در بسیاری از خودروها FCW و AEB در کنار یکدیگر فعالیت می‌کنند؛ یعنی ابتدا هشدار برخورد صادر می‌شود و در صورت نیاز، ترمز اضطراری هوشمند وارد عمل می‌شود.

آیا AEB همیشه می‌تواند خودرو را متوقف کند؟

خیر؛ فعال‌شدن ترمز اضطراری هوشمند به این معنی نیست که خودرو در هر شرایطی پیش از برخورد کاملا متوقف می‌شود. در شرایط مناسب، به‌خصوص زمانی که خطر به‌موقع تشخیص داده شود و سرعت خودرو پایین‌تر باشد، AEB  ممکن است بتواند از برخورد جلوگیری کند؛ اما اگر فاصله تا مانع بسیار کم، سرعت خودرو زیاد یا تشخیص خطر دیرهنگام باشد، ممکن است فرصت کافی برای توقف کامل وجود نداشته باشد. در چنین شرایطی، ترمزگیری خودکار می‌تواند سرعت خودرو و در نتیجه شدت برخورد را کاهش دهد.

نتیجه عملکرد AEB علاوه‌بر سرعت و فاصله، به عواملی مانند وضعیت و چسبندگی تایرها، عملکرد سیستم ترمز، لغزندگی سطح جاده، شرایط جوی و توانایی حسگرها در تشخیص خطر بستگی دارد. به همین دلیل، راننده نباید به‌دلیل وجود AEB فاصله ایمن با خودروی جلویی را کاهش دهد یا ترمزگیری را به تعویق بیندازد. این سیستم یک لایه ایمنی کمکی است، نه جایگزین واکنش راننده.

ترمز اضطراری هوشمند چگونه کار می‌کند؟

عملکرد این سیستم را می‌توان مرحله‌‌ای دانست؛ مرحله اول تشخیص خطر است، سنسورهای خودرو، فاصله خودرو با موانع و سرعت را بررسی می‌کند و این اطلاعات در لحظه توسط سیستم پردازش تحلیل می‌شود. در مرحله بعد هشدار صورت می‌گیرد و به راننده اطلاع می‌دهد که با این میزان سرعت و با توجه به سرعت خودرو، احتمال برخورد با مانع و یا جسم امکان دارد.  مرحله سوم ترمزگیری خودکار است، جایی که در صورت عدم اقدام راننده برای ترمزگیری، ترمز هوشمند وارد عمل شده و به صورت خودکار اقدام به ترمزگیری می‌کند که در نتیجه یا سرعت خودرو کاهش می‌یابد یا به طور کلی متوقف خواهد شد.

مزایای ترمز اضطراری هوشمند

قطعا مهم‌ترین مزیت ترمز اضطراری هوشمند، کاهش دادن احتمال تصادف است که در صورت حواس‌پرتی راننده و یا حضور پیش‌بینی نشده اجسام، می‌تواند عملکرد سریع تری از راننده داشته باشد و خودرو را متوقف کند. این ایمنی و امنیت حتی برای عابران پیاده هم بسیار موثر است و خودروهای دارای این فناوری می‌تواند عابرین را تشخیص دهد و پیش از برخورد با ایشان، خودرو را متوقف نماید.

در صورت عدم بروز تصادف خسارت‌های مالی کاهش می‌یابد و حتی ممکن است به طور کلی خسارت مالی و جانی اتفاق نیافتد.

محدودیت‌های ترمز اضطراری هوشمند

با وجود مزایای فراوانی که این فناوری‌ها دارند، گاهی دچار محدودیت‌هایی می‌شوند. این سنسورها در باران شدید و یا برف و مه غلیظ ممکن است عملکرد درستی نداشته باشند و توانایی آن‌ها در تشخیص و دنبال‌کردن موانع کاهش پیدا کند. شرایط نوری نیز می‌تواند بر عملکرد برخی سیستم‌ها، به‌ویژه نمونه‌های وابسته به دوربین، تاثیر بگذارد. تاریکی، نور نامناسب یا تابش مستقیم و شدید نور به دوربین ممکن است تشخیص دقیق مسیر و موانع را دشوارتر کند.

تمیز و بدون مانع‌بودن دوربین، رادار و سایر حسگرهای مورد استفاده AEB نیز اهمیت زیادی دارد. پوشیده‌شدن محل حسگرها با گل، گردوغبار، برف یا یخ می‌تواند میدان دید یا توانایی تشخیص سیستم را محدود کند و در برخی خودروها حتی باعث غیر فعال‌شدن موقت این قابلیت شود.

محدودیت AEB فقط به شرایط جوی و حسگرها مربوط نیست. در پیچ‌های تند، هنگام ورود ناگهانی یک خودرو یا عابر به مسیر یا زمانی که مانع با فاصله بسیار کمی ظاهر می‌شود، ممکن است سیستم فرصت کافی برای تشخیص خطر و جلوگیری کامل از برخورد نداشته باشد. همچنین هر AEB برای محدوده مشخصی از سرعت و انواع خاصی از موانع طراحی شده است؛ بنابراین در سرعت‌های خارج از محدوده عملکرد یا مواجهه با اهدافی که سیستم توانایی تشخیص آن‌ها را ندارد، نمی‌توان انتظار عملکرد یکسانی داشت.

حتی تشخیص صحیح خطر نیز لزوما به توقف خودرو منجر نمی‌شود. تایرهای فرسوده، عملکرد نامناسب ترمز و سطح خیس، یخ‌زده یا لغزنده جاده می‌توانند مسافت توقف را افزایش دهند. پس در نتیجه در زمانی که شرایط جوی مناسب نیست نباید به این سیستم اتکا کرد و راننده بیش از پیش، حواس خود را معطوف به رانندگی کند. در واقع AEB یک سیستم کمکی است و حتی هنگام فعال‌بودن آن، مسئولیت کنترل خودرو، حفظ فاصله ایمن و ترمزگیری به‌موقع همچنان بر عهده راننده است.

چرا تمیز بودن دوربین و رادار AEB اهمیت دارد؟

عملکرد AEB به اطلاعاتی وابسته است که دوربین، رادار و سایر حسگرهای خودرو از محیط اطراف دریافت می‌کنند. تجمع گل، گردوغبار، برف، یخ یا سایر آلودگی‌ها در محل این حسگرها می‌تواند میدان دید دوربین یا عملکرد رادار را مختل کند و توانایی سیستم در تشخیص خطر را کاهش دهد.

بهتر است پس از بارش برف، گل‌آلودشدن خودرو یا مشاهده هشدار مربوط به سیستم‌های کمک‌راننده، محل حسگرها بررسی شود. از آنجا که محل نصب دوربین و رادار در خودروهای مختلف متفاوت است، برای پیدا کردن و تمیز کردن آن‌ها باید دستورالعمل سازنده خودرو را رعایت کرد. همچنین پس از ضربه به خودرو، تعویض شیشه جلو یا تعمیر سپر، ممکن است در برخی مدل‌ها کالیبراسیون مجدد دوربین یا رادار برای عملکرد صحیح سیستم ضروری باشد.

تفاوت AEB با ABS و ESP چیست؟

AEB، ABS و ESP هر سه با ایمنی خودرو ارتباط دارند، اما وظیفه آن‌ها یکسان نیست. AEB خطر برخورد را بررسی می‌کند و در صورت تشخیص احتمال تصادف و کافی نبودن واکنش راننده، می‌تواند ترمزگیری را به‌صورت خودکار آغاز کند.

ABS یا سیستم ترمز ضدقفل، وظیفه متفاوتی دارد. این سیستم هنگام ترمزگیری و زمانی که احتمال قفل‌شدن چرخ‌ها وجود دارد، فشار ترمز را کنترل می‌کند تا چرخ‌ها قفل نشوند و راننده بتواند کنترل بهتری بر مسیر خودرو داشته باشد.

ESP که با نام ESC نیز شناخته می‌شود، برای کمک به حفظ پایداری خودرو طراحی شده است. این سیستم با بررسی حرکت خودرو و تشخیص شرایطی مانند انحراف یا ناپایداری، می‌تواند نیروی ترمز را به‌صورت انتخابی روی یک یا چند چرخ اعمال کند و در صورت نیاز با مدیریت گشتاور موتور، به بازگشت خودرو به مسیر موردنظر راننده کمک کند.

بنابراین این سه فناوری رقیب یا جایگزین یکدیگر نیستند و می‌توانند در کنار هم فعالیت کنند. برای مثال، هنگام ترمزگیری اضطراری AEB، سیستم ABS می‌تواند از قفل‌شدن چرخ‌ها جلوگیری کند و ESP نیز به حفظ پایداری خودرو کمک کند.

جمع‌بندی؛ ترمز اضطراری هوشمند، یک دستیار ایمنی نه جایگزین راننده

ترمز اضطراری هوشمند با استفاده از سنسورهای پیشرفته، خطر برخورد را تشخیص داده و در صورت نیاز به‌صورت خودکار ترمزگیری می‌کند. این فناوری نقش مهمی در کاهش احتمال برخی تصادفات و کاهش شدت برخورد در شرایطی دارد که جلوگیری کامل از آن امکان‌پذیر نیست. اگرچه این سیستم جایگزین راننده نیست، اما می‌تواند به‌عنوان یک دستیار ایمنی هوشمند، در لحظات حساس به واکنش سریع‌تر در برابر خطر و کاهش احتمال یا پیامدهای برخورد کمک کند.

بااین‌حال، عملکرد AEB در همه شرایط یکسان نیست و عواملی مانند سرعت خودرو، نوع مانع، شرایط جاده و محیط، وضعیت دوربین و رادار و طراحی خود سیستم بر عملکرد آن تاثیر دارند؛ بنابراین AEB را باید یک لایه ایمنی کمکی در کنار رانندگی هوشیارانه، حفظ فاصله ایمن و واکنش به‌موقع راننده دانست، نه جایگزینی برای کنترل و تصمیم‌گیری او.

سوالات شما