اگر تعویض روغن موتور را عقب بیندازیم چه اتفاقی می‌افتد؟
دیر عوض کردن روغن موتور خودرو به معنای خرابی فوری موتور نیست، اما هرچه استفاده از روغن در محدوده پس از محدوده اعلامی شرکت سازنده و اعلامی کمپانی خودرو برای تعویض، موجب کاهش عملکرد محافظتی آن می‌شود که مهم‌ترین پیامدهای آن را در ادامه بررسی خواهیم کرد:
- کاهش خاصیت روانکاری و افزایش اصطکاک
یکی از مهم‌ترین پیامدهای دیر عوض کردن روغن موتور کاهش خاصیت محافظتی آن است. در این شرایط که روغن از نظر شیمیایی قسمت مهمی از خاصیت خود را از دست داده است، لایه محافظتی مانند گذشته نمی‌تواند از تماس مستقیم سطوح جلوگیری کند. که در نتیجه این اتفاق، اصطکاک و سایش برخی قطعات افزایش پیدا می‌کند و این اصطکاک زمانی که موتور تحت فشار و یا در ترافیک که موجب داغ شدن خودرو می‌شود، به بالاترین سطح خود می‌رسد. ادامه کارکرد موتور با روغن نامناسب می‌تواند به فرسایش تدریجی یاتاقان‌ها، سطوح تماس و سایر اجزای داخلی منجر شود. البته شدت آسیب به وضعیت روغن، طراحی موتور و مدت استفاده از آن بستگی دارد.
پیشنهاد مطالعه: دوربین ثبت وقایع خودرو چیست و چه مزایا و محدودیت‌هایی دارد؟
- تشکیل رسوب و لجن داخل موتور
روغن موتور در زمان کارکرد خود، آلودگی و تولیدات حاصل از احتراق را در خود جمع می‌کند. چنانچه روغن در شرایط نامناسبی قرار گیرد، این آلودگی‌ها می‌تواند تبدیل به رسوبات و لجن روغنی تبدیل شود. ابن رسوبات به تدریج ممکن است که مسیرهای عبور روغن را محدود و یا مسدود کند و چنانچه جریان روغن کاهش پیدا کند، بخش‌هایی از موتور امکان دریافت روغن کافی را ندارند.
نکته مهم این است که تشکیل لجن فقط به طولانی شدن فاصله تعویض روغن وابسته نیست؛ کیفیت روغن، دمای کارکرد، شرایط رانندگی، وضعیت تهویه کارتل و سلامت فنی موتور نیز در این فرایند مؤثرند
- افزایش مصرف سوخت و کاهش راندمان موتور
روغنی که بیشتر از حد مجاز کار کرده است الزاما موجب افزایش محسوس سوخت نمی‌گردد، اما کاهش کیفیت روانکاری و در نتیجه افزایش اصطکاک را رقم می‌زند که در چنین شرایطی بخشی از انرژی تولید شده صرف غلبه بر مقاومت‌های مکانیکی می‌شود که با ترکیب گرفتگی فیلترها، وضعیت نامناسب احتراق موجب کاهش محسوس راندمان و افزایش مصرف سوخت می‌شود.
- احتمال افزایش آسیب به قطعات موتور
روغن نامناسب یا کاهش جریان آن می‌تواند بر قطعات مختلف موتور تأثیر بگذارد. میزان آسیب به نوع موتور، شرایط کاری و شدت اختلال در روانکاری بستگی دارد.
یاتاقان‌ها: کاهش کیفیت لایه روغن می‌تواند موجب افزایش اصطکاک، سایش و در شرایط شدید، آسیب جدی به یاتاقان‌ها شود.
میل‌لنگ: روانکاری نامناسب در محل تماس میل‌لنگ و یاتاقان‌ها می‌تواند به آسیب سطوح تماس و افزایش هزینه تعمیر منجر شود.
رینگ پیستون و جداره سیلندر: روغن نامناسب و تشکیل رسوب می‌تواند در عملکرد صحیح مجموعه پیستون و رینگ‌ها اختلال ایجاد کند و در برخی شرایط به افزایش مصرف روغن یا افت عملکرد موتور کمک کند.
پیشنهاد مطالعه: 10 اشتباه رایج که عمر گیربکس اتوماتیک را کم می‌کند
زنجیر تایم و قطعات مرتبط با زمان‌بندی موتور: در موتورهایی که این قطعات به روغن موتور وابسته‌اند، کاهش فشار یا جریان روغن می‌تواند عملکرد و دوام آن‌ها را تحت تأثیر قرار دهد.
در موارد شدید، اختلال در روانکاری ممکن است به قفل شدن موتور یا نیاز به تعمیر اساسی منجر شود. هزینه چنین تعمیراتی معمولاً بسیار بیشتر از هزینه یک سرویس دوره‌ای است.
به غیر از مسافت طی شده چه عواملی در کاهش کیفیت روغن تأثیر دارند؟
نوع روغن موتور: روغن‌های معدنی، نیمه سنتتیک و تمام سنتتیک ( روغن‌هایی شیمیایی که اصلاح مهندسی شده‌اند)، از نظر عملکرد در شرایط مختلف، متفاوت هستند. با این حال استفاده از روغن‌های تمام سنتتیک دلیل خوبی برای دیر تعویض کردن روغن خودرو نیست و می‌بایست حتما از روغن استاندارد و ویسکوزیته (گرانروی) مناسب موتور خودرو که در دفترچه گارانتی آن ذکر شده است، استفاده کنید.
رانندگی در ترافیک: توقف‌های مکرر، حرکت با سرعت پایین و کارکرد طولانی موتور درجا می‌توانند شرایط کاری روغن را دشوارتر کنند. در این شرایط، ممکن است کیلومترشمار میزان واقعی فشار کاری موتور را به‌خوبی نشان ندهد.
مسیرهای کوتاه: در سفرهای کوتاه، موتور ممکن است فرصت کافی برای رسیدن به دمای کاری مناسب را پیدا نکند. این وضعیت می‌تواند به تجمع رطوبت و افزایش احتمال آلودگی روغن با سوخت کمک کند.
نشانه‌هایی که به شما هشدار تعویض روغن می‌دهند
برخی نشانه‌ها می‌توانند لزوم بررسی روغن یا وضعیت فنی موتور را مطرح کنند؛ اما هیچ‌کدام به‌تنهایی جایگزین برنامه سرویس دوره‌ای نیستند.
روشن شدن چراغ هشدار روغن: اگر چراغ فشار روغن هنگام کارکرد موتور روشن بماند، ممکن است فشار روغن پایین باشد. در این وضعیت، در محل امن توقف کنید و موتور را خاموش کنید. ادامه رانندگی می‌تواند به آسیب جدی منجر شود.
تغییر غیرعادی صدای موتور: افزایش صدای ضربه یا صدای غیرمعمول قطعات می‌تواند با اختلال در روانکاری مرتبط باشد، اما بررسی فنی برای تشخیص علت ضروری است.
بوی سوختگی: بوی سوختگی ممکن است ناشی از داغ شدن روغن، نشت روغن روی قطعات داغ یا عوامل دیگری باشد و نباید نادیده گرفته شود.
کاهش سطح روغن: افت سطح روغن می‌تواند ناشی از نشتی یا مصرف روغن باشد. این وضعیت لزوماً به معنای فرسوده شدن روغن نیست، اما نیازمند بررسی است.
پیشنهاد مطالعه: چرا باید لاستیک خودرو را جابه‌جا کنیم؟ زمان و روش صحیح چرخش تایر
تغییر ظاهر روغن: تیرگی روغن به‌تنهایی نشانه قطعی خرابی آن نیست؛ روغن می‌تواند در جریان استفاده طبیعی تیره شود. از طرف دیگر، ظاهر نسبتاً تمیز روغن نیز تضمین نمی‌کند که خواص آن همچنان مناسب است.
برای بررسی سطح روغن، خودرو را مطابق دستورالعمل سازنده روی سطح صاف قرار دهید و روش اندازه‌گیری مشخص‌شده در دفترچه راهنما را دنبال کنید. در صورت مشاهده هشدار فشار روغن، صدای شدید موتور یا علائم جدی دیگر، به‌جای ادامه رانندگی، از راهنمایی فنی و در صورت نیاز امداد خودرو استفاده کنید.
نتیجه‌گیری:
تعویض روغن یکی از مهم‌ترین عوامل در سلامت خودرو در استفاده‌های طولانی مدت است که نادیده گرفتن آن موجب آسیب دیدن اجزا و قطعات موتور می‌گردد. همان‌طور که در مطلب اشاره کردیم، تنها مسافت طی شده با خودرو نمی‌تواند ملاک تعویض روغن باشد و می‌باسیت عوامل محیطی و مدت زمان استفاده از روغن را هم برای تعویض آن در نظر بگیرید.
همچنین نوع روغن موتور هم اهمیت بسیار بالایی دارد و روغن مورد استفاده در خودرو می‌بایست دقیقا مطابق دفترچه خودرو باشد تا بیش‌ترین میزان بازدهی در کنار کم‌ترین میزان آسیب را تجربه کنید.
