ضرباهنگ حضور خودروسازان چینی در ایران، خصوصا در 10 سال اخیر به شدت سریعتر شده و این روزها محصولات متنوع و پرتعدادی از برندهای متفاوت خودروسازان چینی در بازار با هم رقابت میکنند و به نظر میآید تعداد کلی خودروهای چینیتبار در ایران در نزدیکی 1 میلیون دستگاه باشد.
با این حال به دلیل اتفاقاتی که در سال 1404 در ایران رخ داد، ریتم تولید و عرضه خودرو در بازار ایران به طرز محسوسی کند شد و به نظر میآید به خاطر کاهش ارزش پول ملی و به موازات آن افزایش نرخ ارز و بالا رفتن ریسک واردات و مونتاژ در کشور، خودروسازان منتسب به چین و واردکنندگان خودرو حتی نتوانند اهداف پیشبینی شده برای امسال را نتوانند محقق کنند.
حالا نیز خبرهایی به گوش میرسد که بروز اتفاقات امسال خصوصا بروز جنگ 12 روزه و ناآرامیهای اخیر حتی منجر به خروج برخی از مدیران چینی فعال در مونتاژکاران داخلی شده که طبیعتا به دلیل احتمال بروز جنگ مجدد در منطقه است.
بنابراین در روزهای اخیر این سوال که «آیا خودروسازان چینی قصد دارند بازار ایران را ترک کنند؟» در فضای رسانهای به گوش میرسد و پاسخ گفتن به این پرسش نیز چالش برانگیز شده است.
در مرحله اول باید دید که شرایط بحرانی و غیرعادی این روزها ممکن است تا چه زمانی ادامه پیدا کند و در کنار تغییر اولویتها در سبد خانوارها، باید دید که افزایش قیمت ارز و کاهش ارز تخصیصی برای تولید یا واردات خودرو نیز تا کِی دوام خواهد یافت؟
در عین حال واردات یا تولید خودرو با برندهای چینی در ایران، تابعی از قراردادهایی که پیش از این بین دو طرف ایرانی و چینی بسته شده نیز هست و به نظر میآید حتی اگر مسیر واردات قطعات منفصله به ایران ناهموارتر شود و تیراژ تولید باز هم کاهش پیدا کند، برندهای مهم چینی که در بازار ایران حضور دارند دستکم در زمینه ارائه خدمات پس از فروش، همچنان حضور خود را حفظ کنند.
در این زمینه نیز البته آن دسته از برندهای چینی که قرارهای قرص و محکمی با طرف ایرانی خود دارند و جریان تولیدشان سابقه چند ساله دارد، طبیعتا وضعیت مناسبتری خواهند داشت.
به طور مثال شرکت مدیران خودرو که یک جوینت ونچر قدیمی در زمینه ساخت خودرو بین ایران و چین است، طبیعتا وضعیت بسیار بهتری از شرکتهایی دارد که تنها به واردات یا تولید بسیار محدود مشغول بودهاند و بعضا به عنوان نماینده واقعی یا انحصاری کمپانی مادر شناخته نمیشوند.
با توجه به تعهداتی که از سوی شرکتهای فعالتر در بازار ایران نسبت به ارائه خدمات پس از فروش به مشتریان وجود دارد، میتوان انتظار داشت که این گروه از شرکتها از جمله مدیران خودرو همچنان به کار خود ادامه دهند. در نقطه مقابل اما شرکتهایی که صرفا به عنوان واردکننده محصول برای فروش در یک سال اخیر عمل کردند احتمال دارد که به حضور خود در بازار ایران پایان دهند.
نکته مهم دیگر این است که شماری از واردکنندگان ریز و درشت حاضر در بازار ایران، از طریق واسطهها و توزیع کنندگان در کشورهای پیرامون ایران و یا فروشندگان خُرد در چین اقدام به واردات کردهاند و به نظر میآید برای این گروه نیز ریسک بالایی در پیش خواهد بود و احتمال دارد آنها نیز به دلیل نداشتن چرخه کامل فروش و خدمات پس از فروش، از بازی کنار بروند.
در کل هنوز چشمانداز دقیقی در این مورد که کدام یک از شرکتهای خودروساز چینی فعال، از بازار ایران خارج خواهند شد اما احتمالا تا پایان سال میتوان پیشبینی دقیقتری در این زمینه ارائه نمود.
